‘मनभावन’ ह्या माझ्या कुसुमाकर मासिकाच्या सदरातील तिसरा लेख – ‘सार्थक’

Image

‘सार्थक’
आपण ज्या समाजात राहतो, त्या समाजाकडून कळत नकळत पण  वेळोवेळी आपल्याला खूप काही मिळत असतं मग अशावेळी आपलही कर्तव्य असतं की आपण स्वत:ही  समाजाला काहीतरी द्यावं क़दाचित दानाची संकल्पना यातूनच उदयाला आली असावी. आणि  ह्याच भावनेतून मी माझ्या मरणोत्तर नेत्रदानाचा संकल्प केला. ( अर्थात आता त्याला सात वर्ष झाली) तसं उजव्या हाताने केलेलं दान डाव्या हाताला कळू नये असं म्हणतात,पण नेत्रदानाच्या बाबतीत मात्र आपल्याला तसं  करून चालणार नाही कारण इथे आपण फक्त नेत्रदानाचा संकल्प करू शकतो. प्रत्यक्ष नेत्रदान तर आपल्या मरणानंतरच होऊ शकतं. आणि त्यामुळे मी माझ्या मुलांना माझं मरणोत्तर नेत्रदानाच्या संकल्पाबद्दल सांगितलं
त्यावेळी गौरी,माझी मुलगी अकरावीला होती. तिने एक दिवस मला तिच्या इंग्रजी पुस्तकातील Eyes Immortal नावाची एक अतिशय अप्रतिम,आणि  आपण नेत्रदान का करावं यासंबधीची कविता वाचायला दिली. खरोखर ती इंग्रजी  कविता अतिशय मनभावन होती. ती कविता मराठीत यावी असे मला उत्कटतेनं वाटलं. मी मुलीला म्हटलं की ही  कविता तू मराठीत अनुवाद कर. पण त्यावर ती म्हणाली की,’आई कवयित्री तू आहेस तेव्हा तूच अनुवाद कर.’ मी बरं म्हटलं खरं,कविताही तशी सोपी होती पण ज्या भाषेचा अनुवाद करायचा ती भाषा चांगली आली पाहिजे असं ऐकून असल्यामुळे मात्र मी विचारात पडले आणि आपल्याला काही अनुवाद करता येणार नाही असा विचार करून गप्प बसले. पण मात्र त्या कवितेचा अनुवाद व्हायला पाहिजे असं सारखं वाटत राहिलं.
एकदा वाटलं की सुप्रसिद्ध अनुवादक निरंजन उजगरे यांना ही कविता अनुवादित करायला सांगावी,पण विचार केला की,त्यांची माझी काही ओळख नाही कदाचित पहिल्याच भेटीत त्यांना असं सांगणं म्हणजे लहान तोंडी मोठा घास होऊ शकतं मग मी तो विचारही सोडून दिला
काही काळाने एका दिवाळी अंकात सुप्रसिध्द कवी दासू वैद्य यांनी अनुवादित केलेल्या ‘पुस्तकं’ ह्या अनुवादित कवितेच्या जन्माची कहाणी,मूळ कविता आणि अनुवादित कविता असं सगळं वाचायला मिळालं. ते मी वाचलं तो लेख मला खूप आवडला. आणि मला जणू  काही अनुवाद कसा करावा याची गुरुकिल्ली गवसल्याचा आनंद झाला.  त्या कवितेच्या कहाणीचे मी पारायण करत असता  एका सुंदर क्षणी माझ्या हातून Eyes Immortal ह्या इंग्रजी कवितेचा ‘अमर डोळे’ या नावाने मराठीत अनुवाद कागदावर उतरत गेला, मग तो अनुवाद एक-दोन जणांना दाखवला त्यांनीही तो चांगला झाल्याचे सांगितले आणि मग मी तो अनुवाद,मूळ कविता धाडस करून  दासू वैद्य यांनाच तपासायला पाठवली….त्यांनीही अनुवाद चालण्यासारखा आहे हे लगेचच पत्राने कळविले. आणि मग माझं त्या कवितेच्या अनुवादाबद्दल थोड फार समाधान झालं.
नंतर मी मूळ कवी वासुदेव निर्मल यांचा पत्ता शोधला,त्यांची रीतसर परवानगी घेतली.  ती कविता सर्वप्रथम ‘कुसुमाकर’ मध्येच प्रकाशित झाली होती. कविता सर्वांनाच आवडली.  आणि मग मी त्या कवितेचं पोस्टर बनवून ती सर्वदूर पोहचवावी असा विचार केला. तेव्हा कवी मनोहर मंडवाले यांनी त्या कवितेचं एक आकर्षक पोस्टर बनवून दिलं. मग ती नेत्रदानाच महत्व सांगणारी कविता सगळ्यांपर्यंत पोहचावी,नेत्रदानाचा प्रचार-प्रसार व्हावा म्हणून मी त्या  पोस्टरच्या कॉप्या बनवून,सामाजिक बांधिलकी म्हणून ठिकठिकाणी सप्रेम भेट देत गेले ..
त्यामुळे मंडवाले यांनीही त्या कवितेच्या डिझाईनचे पैसे घेतले नाही.
माझ्या भावाच्या मित्राची बायको डोळ्याची डॉक्टर आहे , तिच्या दवाखान्यात ते पोस्टर द्यावं म्हणून मग मी नासिकला माहेरी जातांना घेवून गेले.आणि ती कविता,ते पोस्टर आईला दाखवले. ती कविता वाचताच आई चक्क रडू लागली, मी तिला कारण विचारताच ती मला म्हणाली की, आता मलाही नेत्रदान करायचं!’ तेव्हा हे ऐकताच मला आश्चर्य वाटलं  कारण जेव्हा मी तिला माझ्या नेत्रदानाच्या संकल्पाबद्दल सांगितले तेव्हा ती मला ओरडली होती पण आज ती स्वत: मला नेत्रदान करायचं असं म्हणाली आणि त्या कवितेच्या,साहित्याच्या ताकदीचा मला पुन्हा एकदा सुखद प्रत्यय आला.आणि मी ज्या भावनेने ह्या  कवितेचा अनुवाद केला तो सफल झाला,त्याचं ‘सार्थक’ झालं असं मला वाटून गेलं. आणि आता या कवितेचा हिंदीतही अनुवाद करायला हवा असा विचार केला.

ज्योती कपिले

Image

तुमचा अभिप्राय नोंदवा

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / बदल )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / बदल )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / बदल )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / बदल )

Connecting to %s